Soru: Bu kitaptan, sitemizde yayınlanan “Yapay Beyin Değil Yapay Zeka-1” adlı makalede de bahsetmiştiniz. “Düşünen Hayvan” ile Yapay Zeka arasında nasıl bir ilişki var?

Cevap: Benim asıl ilgilendiğim konu, insan beyninin düşünme mekanizmasını anlamaya çalışmak. Bu konuda bir model oluşturmaya çalıştım ve “Düşünen Hayvan” kitabı bu modelin çerçevesini çizmeye çalışıyor. Ayrıca bazı felsefi konuları da didikliyor bu arada. Konuya bakışımın temeli şu: Beynimizdeki düşünme eylemi sandığımızdan çok daha basit ilkelerle çalışıyor. Düşünme eylemini içinden çıkılmaz bir hale sokan, bizim kavramlarımız. Yapay zeka konusunda bile, tarif edemediğimiz bir “zeka” kavramı yüzünden bir sürü tartışmaya yol açıyoruz. Halbuki daha baştan yapay zeka değil de “Yapay Düşünce” olarak ele alsak, daha net bir görüşe sahip olabilirdik. Çünkü bence, genel amaçlı yapay zekada peşinde olduğumuz şey “zeka”nın değil, düşünmenin simulasyonu. Bunu gerçekleştirebilirsek, onu daha zeki veya daha aptal yapmak ancak bir ayar sorunu olacak.

Eğer yeterince basit ve sağlam bir bilişsel modeliniz varsa, onu bilgisayara aktarmak, onun bilgisayar simulasyonunu yapmak bugünün teknolojisi ile hiç de zor olmamalı. Sorun şu ki, yeterince basit ve sağlam bir zihin modeli oluşturmanın yolu bugün için bizzat bilgisayar modellemelerinden geçiyor bence. Yani beyni laboratuara sokamıyoruz ama, çeşitli işlevlerini bilgisayarda simule edebiliriz. Bu simule etme çalışmalarının kendisi, beynin çalışmasını anlamak konusunda bize çok önemli ip uçları verir. İşte bu yüzden, yaklaşık üç yıldan beri bilgisayarda zihin modeli oluşturmaya ve bu yolla hem zihinsel çalışmayı daha iyi anlamaya, hem de masamdaki zihin modelini basitleştirip sağlamlaştırmaya çalışıyorum.

Soru: Kitabın arka kapağında bir “yayınlanma serüveninden” bahsediliyor. Neler oldu?

Cevap: Kitabı 1996 yılında tamamladım ve çeşitli yayınevlerine gönderdim. Bazılarından, bir hafta bile olmadan, “yayın programımız dolu” gibi notlarla geri geldi. Bazılarından hiç tepki gelmedi. Bazıları ile davet üzerine gidip görüştüm, ararız dediler, aramadılar. Bir yayınevi yayınlamaya karar verdi, fakat yayına hazırlama aşamasında bir defa verdiğim disket kayboldu, sonra yayınevine hırsız girip bilgisayarları çalındı, sonra editör değişti, hasılı bir yıl boyunca gündemlerinde kaldı kitap. Sonunda ben peşini bıraktım, onlar da aramadılar bir daha. Kitabın fotokopi nüshalarını, o tarihlerde konu ile ilgili olan hemen bütün isimlere gönderdim. En son Milli Kütüphaneye de gönderdim ve unuttum.

Yapay zeka ile ilgilenmeye başladığım zaman, kitabı e-kitap olarak internette yayınlamayı düşündüm. Disketteki kopyasını alıp açmaya çalıştım, ama açamadım. Kaydettiğim zamanki işletim sistemim Windows 3.1 idi ve şimdi kullandığım XP, dosyayı açamıyordu. Format dönüştürücü programlar, uzman arkadaşlar, filan derken disketi iyice bozduk. Elimdeki fotokopi nüshadan tarayarak, ve taranan sayfaları uzun uzun düzelterek yeni bir CD oluşturdum, dosya olarak da internette bir paylaşım sitesine koydum, güya garantiye almak için. İki ay kadar sonra bilgisayarım format yedi, sağolsun formatlayan arkadaş (servis) D sürücüsünü de formatlamış. Başka dosyalarımı da koyduğum paylaşım sitesine girmeye çalıştım, sitenin kendisini yenileme çalışmasında olduğunu ve dosyaların silindiğini öğrendim. CD’yi taktım ve açılmadı.

Olmazsa olmaz, ne yapalım deyip peşini bir defa daha bıraktım. 2010 yılının Mart ayında, mail kutuma bir mesaj düştü: Doruk yayınevinden geliyordu mesaj ve kitabı yayınlamak için onayımı istiyorlardı. 14 yıl sonra!

Soru: İnsan zihnini bilgisayarda modelleme çalışmalarınıza devam ettiğinizi söylüyorsunuz. Ne aşamada çalışmalarınız?

Cevap: 14 yıl öncesine göre epeyce yol aldığımı söyleyebilirim. Zihin modelim daha basit ve daha sağlam şimdi, bana göre. Ama bu çalışma bir ekip çalışması olmak zorunda. Yani yardıma ihtiyacım var. Bugüne kadarki çalışmaların sonuçlarını toparlayıp yayınlamak istiyorum ama, bir 14 yıl daha bekler mi diye düşünmeden de edemiyorum doğrusu.

Bu arada, “Yapay Beyin değil Yapay Zeka-3” başlıklı makalenin sitenizdeki adresini buraya almak istiyorum ilgilenen arkadaşlar için. Pdf formatında olduğu için, makale menüsünden ulaşılamıyor çünkü.

http://yapay-zeka.org/files/makale/yapay_beyin_degil_yapay_zeka-3.pdf

Soru: Yeni bir kitap, “Düşünen Hayvan” kitabının devamı mı olacak sizce?

Cevap: Hayır. “Düşünen Hayvan”, felsefe ve psikoloji temalı bir anlatıma sahip. Yeni çalışmayı, tamamen programlamaya odaklı olarak düzenlemeyi düşünüyorum. Böylece, Yapay zeka ile ilgilenen programcı arkadaşlara, bilişsel süreçler hakkında daha fazla bilgi aktarabileceğimi düşünüyorum. Ama öte yandan, “Düşünen Hayvan” kitabındaki tezler bu yeni çalışmanın da temeli olacaktır.

- Kitabınız ile bu konuda oldukça az olan Türkçe kaynak eksiğini gidermeye yaptığınız katkılar ve bu keyifli söyleşiye ayırdığınız zaman için size teşekkür ediyor, kitaplarınızın ve başarılarınızın devamını diliyoruz.

- Yapay Zeka ile ilgili kaynak arayan herkes için ilk başvuru adresi olacak bir siteyi hazırlayıp yönetmekle bu alandaki çalışmalara önemli bir katkı sağlıyorsunuz. Bu vesile ile size teşekkür etme fırsatı bulduğum için mutluyum. Sizi daha ileri hedeflerde izlemeyi diliyorum.